Giống Fhaius gồm hơn 50 loài được biết, đấy là một trong các giống nhiều nhất của nhóm lan đất. Sự phân bố của giống khá rộng từ Đông Phi và Madagaxca, qua châu Á nhiệt đới và Inđônêxia, đến Tân Calêdonia và quần đảo Fiji, giống Phaius là họ hàng thân ,cận của giống Calanthe.
Ở Việt Nam có 4 loài Phaius được biết là Pllaius tankervilliae. Phaius indigofera, Phaius mishlllensis,Pllaius flavusnhưng chỉ có loài đầu mới thực sự có hoa đẹp, loài này mọc rất nhiều từ Di Linh đến Lang Hanh trong các tràng trống có đầm lầy trong rừng, chúng thường mọc xen với các loài cỏ dại và các loài lan khác tên là Ngãi bưởi (Dipodium paludosum) Vân hài (Paphiopedilum callosulll), Cau diệp ngà (Spathoglottis eburnea).
Hạc đỉnh thuộc nhóm đa thân với các giả hành hình tháp lá to rộng 15 x 60cm, hoa to với đường kính 12cm, gồm rất nhiều màu sắc khá đặc biệt. Hoa có mùi thơn, lưỡi hình ống như Cattleya, đài và cánh có màu sắc giống nhau, mặt sau màu trăng sữa, mặt trước tùy theo thứ loài do quá trình lai tạo tự nhiên, có nhiều màu biến đổi từ nâu đỏ, sôcôla, đến vàng xanh. Hạc đỉnh là một trong những cây lan nhiệt đới đầu tiên nở hoa Ở Châu Âu. Đây là loại lan hoàn toàn chịu ầm, điều kiện sinh thái tự nhiên là các vùng đầm lầy, vì thế khi bị úng nước ở giá thể sẽ không làm cây chết.
Hạc đỉnh có thể trồng được ở vùng Á nhiệt đới và vùng nóng, nhiệt độ thích hợp cho nó từ 10oC - 25oC. Tuy nhiên ở vùng nguyên quán Cao Nguyên Nam Trung Bộ, Hạc đỉnh trổ hoa vào tháng 1-2, và nếu được trồng ở thành phố HỒ Chí Minh, cây lan lại ra hoa vào tháng 3. Ánh sáng cần thiết từ 8.000-15.000 1nl/m2. Hạc đỉnh là loại lan duy nhất trong giống có thể kinh doanh trên phương diện thương mại thường dùng dưới dạng hoa cất. Dù rằng hoa Hạc đỉnh rất bền, chơi được từ 1-2 tháng, hoa đẹp và có mùi thơm, nhưng khuyết diềm của loài này là nếu va chạm cành hoa dù nhẹ cũng gây phản ứng sinh hóa, tạo ra những vết sẹo màu đen rất xấu. Phải cẩn thận khi di chuyển cây lan Hạc đỉnh đang có hoa.
Muốn ngừa khuyết diềm trên, nếu cây Hạc đỉnh trồng ở nơi xa trên vài trăm cây số, phải di chuyển Hạc đỉnh đến nơi trưng bày từ khi phát hoa còn rất ngắn (O,5m). Hai tháng sau khi nuôi dưỡng trở lại, những vết sẹo màu đen sẽ mất hán, cây sẽ trổ hoa rất đẹp không khác gì cây bình thường.
Hạc đỉnh là loài lan đất nên giá thể gồm 2 phần tro trấu, 1 phần đất mùn + 1 phần phân bò hoại + l/20 bánh dầu xay nhuyễn có thể tưới thêm phân 30-10-10, tưới 2 lần/tuần trong suốt mùa tăng trưởng. Suốt năm nước được tưới 1 ngày 3 lần. Chỉ trừ 1 tháng sau khi hoa trổ, cho cây nghỉ hoàn toàn không tưới.
Một giá thể khác tỏ ra hữu hiệu hơn: một phần tro trấu + 1 phần rơm mục + 1 phần phân bò hoại + 1/20 bánh dầu xay nhuyễn.
Lan Hạc đỉnh có thể nhân giống đơn giản bằng 1 giả hành như Cymbidium. Tuy nhiên với số lượng giả hành càng nhiều cây càng tăng trưởng mạnh, tối thiểu là 3 giả hành để đảm bảo cho cây ra hoa trong mùa tới.
Ngoài ra cây Hạc đỉnh còn có thể nhân giống bằng phát hoa như một số loài thuộc giống Phalaenopsis, khả năng phát triển của cây con trên mỗi đốt của phát hoa rất mạnh. Khi Hạc đỉnh vừa tàn, ta cất phát hoa lìa khói giả hành và nhúng vào parafin đặt nằm ngang trên mặt cát hay luồn trong các đám cỏ dại hoặc bất cứ nơi nào có ẩm độ 100% với ánh sáng yếu 30%. Sau thời gian chừng 3 tháng, hầu như mỗi đốt của phát hoa đều mọc một cây con, trong khi đó trục sẽ thối dần. Lúc ấy ta đem trồng từng cây vào các chậu tương xứng với giá thể như đã nói trên và cây sẽ ra hoa sau thời gian 4 năm.
Hạc đỉnh ít bị sâu bệnh, thường bị sâu ăn lá và các loại cào cào cắn phá. Đây là loài hoa rất lý tưởng để trang trí các phòng khách, phòng họp có không gian rộng. | |